1. Bảo mật công nghệ vận hành (OT) là gì?
Bảo mật công nghệ vận hành là thách thức an ninh mạng cấp bách nhất đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu hiện nay. Khi các hệ thống công nghiệp ngày càng kết nối mạnh mẽ, vấn đề bảo mật lại càng trở nên thiết yếu. Trong môi trường công nghệ thông tin, an ninh mạng đã phát triển thành một yêu cầu chiến lược cốt lõi, ảnh hưởng trực tiếp đến tính liên tục và an toàn vật lý của doanh nghiệp.
An ninh mạng OT (operational technology cybersecurity, đôi khi gọi là an ninh công nghiệp) là quá trình bảo vệ phần cứng và phần mềm điều khiển thiết bị vật lý. Trong khi công nghệ thông tin (IT) quản lý dữ liệu như email, cơ sở dữ liệu hay ứng dụng web, thì công nghệ vận hành (OT) lại quản lý các vật thể cơ học như van, động cơ, robot. An ninh mạng OT là tất cả những gì bạn làm để duy trì lớp điều khiển này hoạt động chính xác, an toàn và chống lại mọi can thiệp trái phép.
2. Công nghệ vận hành bao gồm những thành phần nào?
Các hệ thống mà nó bảo vệ có những cái tên quen thuộc như PLC, DCS thực thi điều khiển, SCADA, HMI giám sát quy trình, và các mạng truyền thông công nghiệp kết nối chúng. Hai mươi năm trước, những hệ thống này còn cô lập và hiếm khi phải đối mặt với các rủi ro tin tặc. Ngày nay chúng được kết nối với hệ thống nghiệp vụ, công cụ đám mây (Cloud), khiến an ninh mạng OT trở thành bài toán ưu tiên hàng đầu.
2.1. SCADA là gì?
Hệ thống SCADA thu thập dữ liệu từ các cảm biến, sau đó gửi về máy tính trung tâm để người quản trị dễ dàng giám sát và đưa ra quyết định. Hệ thống DCS được sử dụng để quản lý các bộ điều khiển tự động hóa tại một khu vực sản xuất cụ thể.
Tìm hiểu về hệ thống SCADA IIoT cho mạng công nghiệp: SCADA với PLC Siemens
2.2. Thiết bị IIoT - IoT Gateway kết nối mạng công nghiệp
Tham khảo những thiết bị IoT Gateway của Aucontech: Chi tiết tại đây
Các thành phần nhỏ nhất của công nghệ vận hành là những cảm biến, bộ truyền động và thiết bị giám sát nằm trực tiếp tại phân xưởng. Thiết bị này rất phổ biến và bao gồm máy phát điện, biến tần, PLC hoặc robot công nghiệp. Các cảm biến này là ví dụ về IIoT, tuy nhiên để mang lại luồng dữ liệu thông minh phục vụ quá trình chuyển đổi số, chúng bắt buộc phải được thu thập và truyền tải thông qua các IoT Gateway nhằm kết nối liền mạch vào mạng truyền thông công nghiệp.
3. Thách thức quan trọng của bảo mật OT
Thách thức quan trọng của bảo mật OT hiện nay không chỉ nằm ở khâu vận hành mà thường tập trung vào hai rào cản cốt lõi nhất khi xây dựng hạ tầng truyền thông công nghiệp:
3.1. Nguồn gốc của thiết bị phần cứng công nghiệp:
Trong một hệ thống truyền thông công nghiệp phức tạp, các thiết bị (như PLC, HMI, cảm biến) thường đến từ nhiều nhà cung cấp và thuộc nhiều thế hệ khác nhau. Sự thiếu đồng bộ này dẫn đến việc hàng loạt thiết bị công nghiệp đời cũ (legacy) hoàn toàn không được trang bị cơ chế mã hóa hay xác thực danh tính. Khi kết nối trực tiếp những thiết bị này vào mạng truyền thông công nghiệp vĩ mô của nhà máy, chúng lập tức trở thành những "điểm mù" an ninh, tạo ra lỗ hổng chí mạng để tin tặc dễ dàng xâm nhập và can thiệp vào dây chuyền sản xuất.
3.2. Các chứng nhận bảo mật theo tiêu chuẩn quốc tế của thiết bị:
Việc chuẩn hóa an ninh mạng trong truyền thông công nghiệp thường diễn ra chậm hơn rất nhiều so với môi trường IT văn phòng. Rất nhiều phần cứng đang hoạt động dưới xưởng hiện nay không đạt hoặc không được kiểm định theo các chứng nhận bảo mật OT quốc tế (tiêu biểu như tiêu chuẩn ISA/IEC 62443). Sự thiếu hụt các chứng chỉ uy tín này khiến doanh nghiệp gặp vô vàn khó khăn trong việc đánh giá rủi ro thiết bị, đồng thời cản trở trực tiếp đến việc triển khai một chiến lược phòng thủ toàn diện, đồng bộ cho toàn bộ hệ thống truyền thông công nghiệp.
4. Sự khác biệt giữa An ninh OT và bảo mật IT
An ninh OT không phải là bảo mật IT đem áp dụng một cách máy móc vào môi trường nhà máy sản xuất. Thứ tự ưu tiên bị đảo ngược hoàn toàn khi xét đến các rủi ro vận hành.
Bảo mật IT cổ điển tối ưu theo “bộ ba CIA” với thứ tự ưu tiên: Bảo mật (Confidentiality) > Toàn vẹn (Integrity) > Sẵn sàng (Availability). Một ngân hàng quan tâm nhất tới việc dữ liệu của khách hàng luôn phải được giữ kín tuyệt đối.
Ngược lại, OT công nghiệp đảo ngược thành Sẵn sàng và An toàn (Availability & Safety) lên hàng đầu, rồi mới tới Toàn vẹn và Bảo mật. Lý do là vì hậu quả lớn nhất không phải là lộ một file dữ liệu, mà là sự cố dây chuyền, hư hỏng tài sản hoặc gây nguy hiểm vật lý cho con người.
